Điệp ngữ là gì? Cho ví dụ? Vai trò và cách sử dụng chuẩn nhất

Điệp ngữ là một biện pháp tu từ thường được sử dụng trong văn học, đặc biệt là trong thơ ca. Hãy cùng muahangdambao.com khám phá điệp ngữ là gì và cách sử dụng trong bài viết sau đây nhé!

Điệp ngữ là gì?

Theo sách Ngữ văn 7, điệp ngữ là biện pháp tu từ chỉ việc lặp đi, lặp lại một từ hoặc cụm từ nhiều lần trong một câu nói, đoạn văn, đoạn thơ. Mục đích là để gây sự chú ý, liệt kê, nhấn mạnh, khẳng định… một vấn đề nào đó.

Điệp ngữ là biện pháp tu từ phổ biến trong thơ văn
Điệp ngữ là biện pháp tu từ phổ biến trong thơ văn

Điệp ngữ có thể lặp lại nguyên văn một câu, một đoạn hoặc vài từ bất kỳ.

Ví dụ: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công”.

           “Học, học nữa, học mãi”

Các dạng điệp ngữ

Có 3 dạng điệp ngữ chính là: điệp ngữ cách quãng, điệp ngữ nối tiếp và điệp ngữ chuyển tiếp (điệp ngữ vòng).

Các dạng điệp ngữ chính
Các dạng điệp ngữ chính
  • Điệp ngữ cách quãng

Đây là hình thức lặp lại một từ, cụm từ, trong đó, các từ và cụm từ này thường cách quãng, không có sự liên tiếp.

Ví dụ:

“Mai về miền Nam thương trào nước mắt

Muốn làm con chim, hót quanh lăng Bác

Muốn làm đóa hoa, tỏa hương đâu đây

Muốn làm cây tre, trung hiếu chốn này”.

(Viếng lăng Bác – Viễn Phương)

  • Điệp ngữ nối tiếp

Đây là hình thức lặp lại một từ, cụm từ có sự nối tiếp với nhau.

Ví dụ:

“Anh đã tìm em rất lâu, rất lâu

Cô gái ở Thạch Kim, Thạch Nhọn.

Khăn xanh, khăn xanh phơi đầy lán sớm

Sách giấy mở tung, trắng cả rừng chiều”.

(Gửi em, cô thanh niên xung phong – Phạm Tiến Duật)

  • Điệp từ chuyển tiếp (điệp từ vòng)

Đây là hình thức lặp lại một từ, cụm từ nằm ở cuối câu trên, chuyển xuống đầu câu dưới tiếp theo để giúp câu văn, câu thơ liền mạch với nhau về ngữ nghĩa. Hình thức điệp này thường được dùng trong các thể thơ lục bát, thất ngôn lục bát, thất ngôn tứ tuyệt…

Ví dụ:

“Khói Tiêu Tương cách Hàm Dương

Cây Hàm Dương cách Tiêu Tương mấy trùng.

Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu.

Ngàn dâu xanh ngắt một màu,

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?

(Chinh phụ ngâm khúc – Đặng Trần Côn, Đoàn Thị Điểm)

Trong đoạn thơ trên, hai từ “thấy” và “ngàn dâu” được lặp lại ở đầu câu sau để tạo sự chuyển tiếp, gợi lên cảm giác trùng trùng điệp điệp về màu xanh của ngàn dâu. Đây còn là ẩn dụ về nỗi nhớ chồng trải dài đến vô tận của người chinh phụ.

Tác dụng của điệp ngữ là gì?

  • Tạo ra sự nhấn mạnh

Điệp ngữ có tác dụng nhấn mạnh tình cảm của tác giả
Điệp ngữ có tác dụng nhấn mạnh tình cảm của tác giả

Ví dụ:

“Ngày xuân mơ nở trắng rừng

Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang

Ve kêu, rừng phách đổ vàng

Nhớ cô em gái hái măng một mình

Rừng thu trăng rọi hòa bình

Nhớ ai tiếng hát ân tình, thủy chung”.

Trong đoạn thơ trên, từ “nhớ ” được lặp lại đến 3 lần để nhấn mạnh nỗi nhớ nhung khôn nguôi của tác giả với những con người và kỷ niệm xưa cũ.

  • Tạo sự liệt kê

Ví dụ:

“Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối,

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?

Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn,

Ta lặng ngắm giang san ta đổi mới?

Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,

Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng.

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?

– Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?”

(Nhớ rừng – Thế Lữ)

Trong đoạn thơ trên, hai từ “đâu” và “ta” được lặp lại đến 4 lần tại đầu mỗi cặp câu tạo thành kết cấu “nào – ta”. Việc sử dụng điệp ngữ có tác dụng liệt kê những kỷ niệm, chiến tích anh hùng của một thời oanh liệt đã qua của vị chúa sơn lâm này. Qua đó, tác giả nhấn mạnh nỗi niềm hoài cổ về một thời dĩ vãng xa xưa, thời vàng son nay đã không còn của chúa tể rừng xanh.

  • Tạo sự khẳng định

Ví dụ:

 “Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn tám mươi năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phía Đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do! Dân tộc đó phải được độc lập”.

(Tuyên ngôn độc lập – Hồ Chí Minh)

Cụm từ “Dân tộc đó phải” được lặp lại 2 lần mang ý nghĩa khẳng định, đây là điều chắc chắn, tất yếu “phải được độc lập” dành cho một dân tộc kiên cường và bất khuất.

Lưu ý khi sử dụng điệp ngữ

Điệp ngữ là biện pháp tu từ được sử dụng phổ biến trong văn chương giúp khắc họa rõ nét hình ảnh và cảm xúc mà tác giả muốn gửi gắm vào tác phẩm.

Tránh lạm dụng điệp ngữ trong viết văn
Tránh lạm dụng điệp ngữ trong viết văn

Khi áp dụng phép điệp ngữ, các bạn cần phải xác định được mục đích sử dụng, tránh việc lạm dụng quá mức sẽ khiến bài văn rườm rà, tối nghĩa và người đọc cảm thấy ngán ngẩm.

Ví dụ:

“Nhà em có mái ngói đỏ tươi. Nhà em có hàng râm bụt trước nhà. Nhà em có khoảng sân xanh xanh trồng đầy rau củ. Nhà em có tiếng chim hót véo von suốt ngày. Nhà em luôn rộn rã tiếng cười. Em rất yêu nhà em!”

Trong ví dụ trên, cụm từ “nhà em” được lặp đi lặp lại nhiều lần khiến đoạn văn trở nên lộn xộn, dài dòng, không tạo được điểm nhấn cũng như không mang lại cảm xúc cho người đọc.

Các bạn nên hạn chế lạm dụng cách lặp từ như trên và có thể sửa lại đoạn văn trên như sau:

“Nhà em có mái ngói đỏ tươi, có hàng râm bụt trước nhà và khoảng sân xanh xanh trồng đầy rau củ. Nhà em luôn có tiếng chim hót véo von và rộn rã tiếng cười. Em rất yêu ngôi nhà của mình!”

 

Trên đây là tổng hợp kiến thức liên quan đến khái niệm điệp ngữ lớp 7. Hy vọng qua những chia sẻ trong bài viết này các bạn đã nắm được tác dụng và cách dùng chính xác của biện pháp tu từ này nhé!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *