Quần xã sinh vật là gì? 4 đặc trưng cơ bản của quần xã

Một trong những khái niệm liên quan đến môi trường tự nhiên mà các bạn học sinh rất hay nhầm lẫn với hệ sinh thái chính là quần xã sinh vật. Vậy thì quần xã là gì? Có những đặc điểm nào nổi bật? Hãy cùng muahangdambao.com củng cố lại những kiến thức trong bài viết dưới đây nhé!

Quần xã sinh vật là gì?

Quần xã sinh vật được các nhà khoa học định nghĩa là một khu vực địa lý nào đó có kích thước lớn, trong đó sẽ có những nhóm động vật và thực vật đang tồn tại ở đó do khả năng thích nghi với môi trường tốt. Tức là chúng có khả năng sống trong môi trường xung quanh ngay cả khi có những thay đổi bất lợi về điều kiện thời tiết.

Quần xã sinh vật rừng mưa nhiệt đới
Quần xã sinh vật rừng mưa nhiệt đới

Biến số quan trọng quyết định khu vực phân bố của các loài động, thực vật trên Trái đất chính là khí hậu. Các điều kiện do khí hậu tạo ra sẽ là những điều kiện thuận lợi cho quá trình hình thành nên một số loại đất nhất định. Nhờ vào loại đất này, nó có thể tạo ra một số loài thực vật, các loài động vật khác nhau có thể tồn tại và phát triển. Do đó, chính khí hậu sẽ quyết định đến quần xã sinh vật.

Xem thêm: Ổ sinh thái – Giới hạn sinh thái là gì? Cho ví dụ và bài tập áp dụng

Các đặc trưng cơ bản của quần xã là gì?

Có 4 đặc trưng mà bạn cần ghi nhớ như sau:

Về thành phần loài của quần xã

Các quần xã sẽ có sự khác nhau về số lượng loài trong sinh cảnh mà chúng đang cư trú, đó chính là sự phong phú về loài của quần xã. Tính đa dạng này sẽ phụ thuộc vào các yếu tố sinh thái như là: Sự cạnh tranh giữa các loài, mối quan hệ của con mồi với vật ăn thịt và mức độ thay đổi của các nhân tố ngoài môi trường vô sinh.

Do nhiệt độ, lượng mưa cao và tương đối ổn định nên các quần xã sinh vật ở vùng nhiệt đới thường đa dạng loài hơn so với những quần xã phân bố ở vùng ôn đới. Tuy nhiên, trong 1 sinh cảnh cụ thể, khi số loài tăng lên thì chúng buộc phải chia sẻ cho nhau nguồn sống, do đó số lượng cá thể của mỗi loài sẽ phải giảm đi.

Về thành phần loài bên trong quần xã

Thành phần loài trong quần xã sẽ được biểu thị thông qua số lượng các loài tồn tại trong quần xã và số lượng cá thể của mỗi loài. Quần xã nào có thành phần loài càng lớn thì độ đa dạng sẽ càng cao.

Quần xã của các sinh vật dưới biển
Quần xã của các sinh vật dưới biển

Các đặc điểm chủ yếu về thành phần loài sẽ bao gồm:

  • – Loài ưu thế: Đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong quần xã do có số lượng cá thể đông đảo, sinh khối lớn hoặc do hoạt động mạnh của chúng. Trong các quần xã ở trên cạn, loài thực vật có hạt thường sẽ là loài chiếm ưu thế. Chính vì thế chúng gây ảnh hưởng rất lớn tới khí hậu của môi trường.
  • – Loài thứ yếu: Đóng vai trò trong việc thay thế cho nhóm loài ưu thế khi nhóm này có nguy cơ suy vong vì một nguyên nhân nào đó không rõ lý do.
  • – Loài ngẫu nhiên: Loài này có tần suất xuất hiện và độ phong phú cực kỳ thấp nhưng sự có mặt của chúng lại vô cùng quan trọng do có khả năng làm tăng mức đa dạng cho quần xã.
  • – Loài chủ chốt: Đây là một hoặc một vài loài nào đó (thường sẽ là động vật ăn thịt đầu bảng) có vai trò kiểm soát cũng như khống chế sự phát triển của các loài khác, giúp duy trì sự ổn định của quần xã. Nếu loài này biến mất hoàn toàn khỏi quần xã thì quần xã sẽ rơi vào trạng thái bị xáo trộn và nhiều khả năng rơi vào tình trạng mất cân bằng.
  • – Loài đặc trưng: Loài này sẽ chỉ có ở một quần xã nào đó. Ví dụ như cây cọ là loài đặc trưng của riêng quần xã vùng đồi Vĩnh Phú, rừng U Minh.
Cây tràm là loài đặc trưng của quần xã sinh vật rừng U Minh
Cây tràm là loài đặc trưng của quần xã sinh vật rừng U Minh

Về không gian phân bố loài trong quần xã

Sự phân bố các loài trong không gian quần xã sẽ làm giảm bớt mức độ cạnh tranh giữa các loài đồng thời giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn sống của môi trường. Có 2 kiểu phân bố chủ yếu là:

  • – Phân bố theo chiều thẳng đứng: Giống như sự phân thành nhiều tầng cây để có thể thích nghi với điều kiện chiếu sáng khác nhau trong rừng mưa nhiệt đới. Sự phân tầng của thực vật sẽ kéo theo sự phân tầng của các loài động vật khác.
  • Phân bố theo chiều ngang: Các loài này thường tập trung ở những nơi có điều kiện sống khá thuận lợi như: Có đất đai màu mỡ, nhiệt độ và độ ẩm phù hợp.

Xem thêm: Sông là gì? Hồ là gì? sông và hồ khác nhau như thế nào?

Về quan hệ dinh dưỡng bên trong quần xã

Quần xã sinh vật bao gồm nhiều nhóm có các quan hệ dinh dưỡng khác nhau, cụ thể là:

  • – Nhóm các sinh vật có khả năng sản xuất bao gồm cây xanh với khả năng quang hợp cùng một số vi sinh vật tự dưỡng.
  • – Nhóm các sinh vật tiêu thụ sẽ gồm có các sinh vật ăn thịt các sinh vật khác như là động vật ăn thực vật, động vật ăn cả động vật.
  • – Nhóm sinh vật phân giải là nhóm những sinh vật dị dưỡng, phân giải các chất hữu cơ sẵn có trong thiên nhiên. Thuộc nhóm này sẽ có các loài như nấm, vi khuẩn hay một số động vật đất.

Hy vọng những thông tin trên mà muahangdambao.com đã cung cấp trên đây sẽ giúp các bạn hiểu được quần xã sinh vật là gì và những đặc trưng cơ bản của khái niệm này nhằm học tốt hơn bộ môn Sinh học.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *