Đàn gảy tai trâu là gì? Nguồn gốc, ý nghĩa và cách sử dụng chuẩn

Không chỉ có tầng lớp câu từ đa dạng mà tiếng Việt còn có hệ thống thành ngữ vô cùng phong phú. Hôm nay, hãy cùng muahangdambao.com tìm hiểu về câu nói “đàn gảy tai trâu” để xem ý nghĩa của nó là gì, nguồn gốc xuất phát từ đâu các bạn nhé! Bắt đầu thôi nào!

Đàn gảy tai trâu là gì?

“Đàn gảy tai trâu” được cha ông ta Việt hóa từ câu “Đối ngưu đàn cầm” của Trung Quốc. “Đàn gảy tai trâu” tiếng Trung là “对牛弹琴” có bính âm là /dùi níu tán qín/.

Đàn gảy tai trâu có nghĩa là gì?
Đàn gảy tai trâu có nghĩa là gì?

Đây là một thành ngữ rất quen thuộc đối với nhiều người khi nó được sử dụng để ám chỉ việc một ai đó nhắc đi nhắc lại một vấn đề nào đó nhiều lần mà người nghe mãi không hiểu, không tiếp thu.

Thành ngữ đàn gảy tai trâu cũng có nghĩa tương tự với thành ngữ “nước đổ đầu vịt”, “nước đổ lá khoai” của người Việt Nam ta. Bên cạnh đó, chúng ta cũng có câu “water on duck’back” (nước đổ lưng vịt) chính là đàn gảy tai trâu tiếng Anh”.

Ý nghĩa của câu thành ngữ đàn gảy tai trâu

  • Nghĩa đen: Ai cũng biết là trâu không biết nghe đàn, nên đem đàn đến để gảy cho trâu nghe thì thật là uổng phí công lao của mình.
  • Nghĩa bóng: Dù bạn có nói gì, giải thích ra sao nếu đối phương là người chậm hiểu thì cũng vô dụng mà thôi. Thành ngữ này không chỉ để “nói móc” khả năng tiếp thu mà còn đang nhắm trực tiếp đến trí tuệ của người nghe. Nói tóm lại, câu này mang hàm ý chê bai, khinh thường một người nào đó.

Nguồn gốc của thành ngữ đàn gảy tai trâu

Như đã đề cập ở trên “đàn gảy tai trâu” trong tiếng Trung là “对牛弹琴”, dịch Hán Việt là “đối ngưu đàn cầm”. Câu này được xuất phát từ một điển cố của Trung Hoa và là một câu chuyện có thật xảy ra vào thời Chiến Quốc (475-221 TCN).

Thời đó, có một người nhạc sĩ tên là Công Minh Nghi nổi tiếng với tài chơi đàn tuyệt đỉnh. Tiếng đàn của ông không chỉ hay mà còn làm lay động lòng người, dù kẻ đó có là ai đi chăng nữa.

Vào một ngày đẹp trời, ông đem cây đàn quý của mình lên một ngọn đồi định vừa thưởng hoa, ngắm gió rồi đàn một khúc nhạc ngẫu hứng. Tại đây, ông tình cờ trông thấy được một “thính giả may mắn” – chính là một con trâu đang gặm cỏ và quyết định “tặng” cho nó một khúc có tên “Thanh giác chi tao” vô cùng cao nhã.

Tiếng đàn của Công Minh Nghi du dương vang lên, thế nhưng con trâu vẫn cứ bình thản gặm cỏ khiến ông cảm thấy rất buồn phiền. Sau khi dành thời gian quan sát, ông nhận thấy rằng tuy con trâu có thể nghe thấy tiếng đàn của ông, nhưng có lẽ vì khúc nhạc này không phù hợp với nó nên nó không thể cảm thụ và thưởng thức được.

Đàn gảy tai trâu có nguồn gốc từ thời Chiến Quốc
Đàn gảy tai trâu có nguồn gốc từ thời Chiến Quốc

Sau đó, Công Minh Nghi đã chuyển sang 1 khúc nhạc dân dã hơn. Con trâu nghe thấy tiếng đàn này thì nhầm tưởng với tiếng ruồi muỗi vo ve, tiếng bê con kêu nên đã dừng gặm cỏ và dỏng tai chăm chú lắng nghe. Cái đuôi của nó quật đi quật lại hai bên mông ve vẩy  như thể đang đuổi ruồi muỗi vậy.

Lúc này, ông mới nhận ra một chân lý rằng: dù bản nhạc có hay đến đâu thì con trâu cũng vẫn không hiểu được, đơn giản vì nó không có đầy đủ trí khôn để có thể nhận thức được nên phải chơi một cái gì đó gần với hiểu biết của nó thì mới khiến nó chú ý đến.

Vào cuối đời Đông Hán, có một người thông tuệ đạo Phật tên là Mâu Dung, mỗi lần giảng dạy cho các đệ tử Nho Giáo, Mâu Tử đều mượn những sách có điển tích điển cố của nhà Nho nhằm thuyết giảng đạo Phật. Các đệ tử thấy làm lạ bèn hỏi ông nguyên nhân và ông đã kể lại câu chuyện của Công Minh Nghi và “đàn gảy tai trâu” cho họ nghe. Ai cũng lấy làm kính trọng bởi thầy Mâu Dung đã tìm hiểu kỹ đối tượng để đưa ra cách giảng dạy hiệu quả nhất. Và cũng từ đó “đàn gảy tai trâu” đã trở thành một thành ngữ được sử dụng rộng rãi cho đến tận ngày nay.

Dùng câu thành ngữ đàn gảy tai trâu thế nào cho đúng?

Mỗi câu thành ngữ đều ẩn chứa những ý nghĩa của riêng nó và câu thành ngữ “đàn gảy tai trâu” cũng vậy. Khi chúng ta muốn người nghe có thể hiểu và tiếp thu được điều mình nói thì trước hết cách nói cũng như phương pháp truyền đạt của chúng ta phải phù hợp với họ. Chúng ta phải dùng cách thật khéo léo để họ hiểu, như vậy mới có thể cùng làm việc dễ dàng với nhau.

Sử dụng “đàn gảy tai trâu” đúng thời điểm, hợp lý
Sử dụng “đàn gảy tai trâu” đúng thời điểm, hợp lý

Dù ở bất kì hoàn cảnh nào, chúng ta cũng không nên xem thường hay hạ thấp bất kỳ ai. Bởi vì trình độ kiến thức và chuyên môn của mỗi người là khác nhau. Vì thế mỗi người đều có cái nhìn cùng sự hiểu biết không giống nhau. Có thể bạn biết điều này nhưng lại không biết điều kia và ngược lại.

Câu “đàn gảy tai trâu” còn ẩn ý cả thái độ khinh thường đối phương nên bạn cũng cần biết rõ đối tượng để dùng cách nói này cho phù hợp, tránh để họ hiểu lầm. Đây cũng chính là một yêu cầu về sự khéo léo của người nói, do vậy hãy cố gắng biến những thứ phức tạp thành đơn giản nhất để có thể truyền đạt cho người khác hiểu nhé!

 

Hy vọng bài viết trên đây của chúng tôi đã giúp bạn đọc hiểu được thế nào là đàn gảy tai trâu, ý nghĩa cũng như nguồn gốc sâu xa của câu thành ngữ này và có cách sử dụng hợp lý trong giao tiếp hàng ngày.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *