Giải thích ý nghĩa cầm kỳ thi họa là gì?

Cầm kỳ thi họa là một câu nói thường xuyên xuất hiện trong các tác phẩm nghệ thuật của Trung Quốc. Vậy bạn đã biết ý nghĩa của cầm kỳ thi họa là gì chưa? Nếu bạn đang tìm kiếm đáp án cho câu hỏi trên thì đừng vội vàng bỏ qua bài giải thích cụ thể ngay dưới đây của muahangdambao.com nhé!

Tìm hiểu cầm kỳ thi họa là gì?

Cầm kỳ thi họa tiếng Trung 琴棋诗画, phiên âm /qín qí shī huà/ là thành ngữ gốc Hán đã được biến đổi thành “cầm kỳ thư họa”, tiếng Trung 琴棋书画, phiên âm là /qín qí shū huà/. Ông cha ta khi đưa vào vận dụng  đã biến đổi một chút so với nguyên bản để có thể phù hợp với người Việt hơn.

Tranh cầm kỳ thi họa được rất nhiều người yêu thích
Tranh cầm kỳ thi họa được rất nhiều người yêu thích

Trong Tiếng Trung, 书 – shū – thư có nghĩa là thư pháp, là một nét văn hóa đặc trưng truyền thống của người Hán. Nhưng khác với người Hán, người Việt chúng ta lại sử dụng bảng chữ cái latin,  chính vì vậy người xưa đã thay chữ “thư” (书 shū) sang chữ “thi” (诗 shī) nghĩa là làm thơ để có thể phù hợp hơn. Đồng thời cũng là để nhấn mạnh niềm tự hào đối với nền nghệ thuật thơ văn của người Việt từ xa xưa đến tận ngày nay.

Tuy nhiên, trong khuôn khổ bài viết này chúng tôi sẽ để nguyên gốc và phân tích câu thành ngữ của người Hán đó là cầm kỳ thi họa. Cụ thể như sau: 

– 琴 – /qín/: 琴 bắt nguồn từ 弹琴 – /tán qín/ mang ý nghĩa là đàn hoặc chơi đàn.

– 棋 – /qí/: 棋 trong từ 围棋 – /wéi qí/ có nghĩa là quân cờ, chơi cờ.

– 书 – /shū/: 书 trong từ 书法- /shū fǎ/ và có nghĩa là nghệ thuật thư pháp, viết chữ.

– 画 – /huà/: 画 trong từ 绘画 – /huì huà/, có nghĩa là hội họa hay vẽ tranh.

Do đó, 琴棋书画 – /qín qí shū huà/ có thể được hiểu là bốn thú vui tao nhã của người xưa. Chính là các hành động chơi đàn, đánh cờ, viết thư pháp và vẽ tranh.

Bạn đã biết ý nghĩa của cầm kỳ thi họa là gì?

Thực tế thì cầm kỳ thi họa chính là để đại diện cho 4 tài năng của con người ở các lĩnh vực khác nhau là “cầm – đàn”, “kỳ – cờ”, “thi – thơ” và cuối cùng “họa – vẽ”. 

Sử dụng cầm kỳ thi họa tức là để đánh giá hay khen ngợi một người nào đó sở hữu tài năng vẹn toàn, tinh thông mọi thứ trong cuộc đời này và cũng là yếu tố quan trọng để phân biệt 1 người là “hiền nhân hay quân tử”, “phàm phu hay bất tài”. Cụ thể như sau:

  • Cầm: Có nghĩa là đàn và tài năng đầu tiên được nhắc tới ở đây chính là khả năng đánh đàn. Tiếng đàn cũng là tiếng lòng, là sự gợi mở về tâm hồn cho người đánh đàn lẫn người thưởng thức. Thông qua tiếng đàn ấy mà hiểu được hỉ, nộ, ái ố của cuộc đời. 
Cầm kỳ thi họa được dùng để nói về những người có khả năng thiên phú
Cầm kỳ thi họa được dùng để nói về những người có khả năng thiên phú

Chính vì thế mà khả năng đánh đàn phải thực sự tài giỏi mới có thể làm được điều này. Do đó mà người ta coi việc chơi cầm cũng chính là 1 hình thức tu luyện. Các Nho gia thời xưa coi việc chơi đàn là quá trình thiền tịnh, giúp trí tuệ minh sáng, tu tâm dưỡng tính và là cách để trở thành một người quân tử trong tương lai.

  • Kỳ: Có nghĩa là quân cờ, sở dĩ khả năng chơi cờ được nhắc tới ở đây chính là bởi thế cờ cũng như thế đời. Điều này hàm nghĩa là mỗi một trận cờ đã được coi như tình thế của một cuộc chiến trong đời sống thực tế. Việc toan tính từng nước đi cũng chính là cách hành xử của người chơi cờ. Vì vậy mà từng nước cờ sẽ thể hiện được sự tài trí, tập trung, tư duy logic và khả năng quan sát, thấu hiểu tâm lý đối phương cực kỳ sắc bén.

Bên cạnh đó, khi chơi cờ, não bộ cần có sự tập trung nhất định vào bàn cờ mà thường không hề nghĩ tới việc gì khác. Vì vậy mà đây cũng là khoảng thời gian để não được thể thư giãn và có sự bình tĩnh để tính toán chính xác hơn trong từng bước đi của mình.

  • Thi và họa: Thơ ca hay thơ văn là một trong những thế mạnh của người Việt Nam chúng ta. Ngâm thơ không chỉ cho thấy một tâm hồn thi sĩ mà cũng chính là sự rung cảm của mỗi người đối với những sự vật được nhắc đến trong thơ. 

Thơ và họa luôn đi cùng với nhau khi trong thơ có họa mà trong họa cũng có thơ. Việc tức cảnh sinh tình, vẽ tranh ngâm thơ cũng chính là điều thường thấy của các vị Nho gia, những người với khả năng học rộng tài cao. 

Người họa gia cần phải mang đến sức sống cho bức tranh của mình đồng thời thổi hồn vào đó để bất cứ ai khi nhìn vào cũng đều cảm nhận được ý đồ mà tác giả mong muốn truyền tải.

Thơ và tranh luôn song hành với nhau trong nghệ thuật
Thơ và tranh luôn song hành với nhau trong nghệ thuật

Ngoài ra, bài thơ được làm ra cũng cần mang hơi thở của cuộc sống, làm rõ nét hơn những cảnh vật trong bức tranh. Từ thơ và họa mà ta có thể thấy toàn cảnh ngay trước mắt với sự cảm nhận chi tiết thông qua từng giác quan của cơ thể.

Nói tóm lại ý nghĩa cầm kỳ thi họa theo quan niệm phong kiến xưa đó là một người quân tử không chỉ có văn võ song toàn mà còn cần phải tinh thông mọi thứ và cầm kỳ thi họa cũng chính là 4 tiêu chí chính được coi trọng trong quan niệm đó. Không chỉ với nam nhân mà ngay cả nữ nhân trong thời đại này cũng cần hết sức lưu ý đến “cầm kỳ thi họa”, đặc biệt là những nữ nhân trong gia đình làm quan lớn, có chức có quyền và có danh vọng cao sang.

Nguồn gốc xuất phát của thành ngữ cầm kỳ thi họa

Câu thành ngữ “Cầm kỳ thi họa” vốn được tác giả Tôn Quang Hiến (thời nhà Tống) ghi trong quyển 5 của tác phẩm “Bắc mộng tỏa ngôn”, nguyên văn của câu thành ngữ này bằng tiếng Trung như sau: “唐高测,彭州人。聪明博识,文翰纵横。至于天文历数,琴棋书画,长笛胡琴,率梁朝朱异之流”.

Được tạm dịch là: Đường Cao Trắc, Bành Châu Nhân vốn thông minh, học nhiều lại biết rộng, nét bút lông tung hoành ngang dọc, còn nếu như liệt kê từng điều thiên văn, cầm kỳ thi họa thì sáo ống, hồ cầm có thể sánh ngang với Chu Dị triều Lương.

Cầm kỳ thi họa được bắt nguồn từ tác phẩm của Tôn Quang Hiến
Cầm kỳ thi họa được bắt nguồn từ tác phẩm của Tôn Quang Hiến

Cũng chính từ tác phẩm này của Tôn Quang Hiến mà 4 chữ “cầm kỳ thi họa” đã dần trở thành một thành ngữ cố định dùng để ám chỉ những người tài hoa, với kiến thức vô cùng uyên bác trong nhiều lĩnh vực và đã được lưu truyền thành danh. Thành ngữ này hiện vẫn được sử dụng đến tận ngày nay tại Trung Quốc và Việt Nam.

Thành ngữ phú quý sinh lễ nghĩa là gì? thể hiện quan điểm gì?

Thành ngữ: hữu duyên thiên lý năng tương ngộ có nghĩa là gì?

Trên đây chính là giải thích cầm kỳ thi họa là gì và những thông tin liên quan khác. Hy vọng rằng, bài viết này đã giúp bạn làm rõ được khái niệm của cầm kỳ thi họa từ đó thấu hiểu được bản chất cũng như nguồn gốc của câu thành ngữ nổi tiếng này. Nếu còn bất cứ thắc mắc nào muốn được hỗ trợ giải đáp, vui lòng để lại bình luận bên dưới để được chúng tôi trả lời nhanh chóng nhất nhé!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *