Bạn biết gì về hiện tượng El nino và La nina?

10 Tháng Một, 2021 0 lượt xem 0 Tuyen TB

El nino và La nina là 2 hiện tượng thời tiết bất thường để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng. Tần suất xảy ra của những hiện tượng này ngày càng thường xuyên và sức tàn phá càng lớn. Vậy, El nino và La nina là gì? Tác động của các hiện tượng này như thế nào? Cùng đi tìm câu trả lời trong nội dung bài viết dưới đây của chúng tôi.

El nino và la nina là gì?

El nino là giai đoạn ấm áp của chu kỳ El Nino-Southern Oscillation (ENSO). Về cơ bản, El nino là hiện tượng tự nhiên làm cho chu kỳ nhiệt độ bề mặt nước biển sẽ nóng lên tại vùng trung tâm và phía đông Trung Equatorial Thái Bình Dương.

El nino theo tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là “con trai”, thường được dùng để chỉ Chúa Giêsu Kitô. Hiện tượng này có tên gọi là El nino bởi vì chúng xảy ra vào dịp Giáng sinh, kéo dài từ 8-12 tháng có khi còn lâu hơn, chu kỳ 3-4 năm 1 lần và cũng có sự thay đổi theo các năm.

La nina là hiện tượng gì?

La nina có tên gọi khác là bé Hài Đồng nữ. Là hiện tượng nước biển bề mặt ở khu vực xích đạo trung tâm và Đông Thái Dương lạnh dị thường, xảy ra với chu kỳ tương tự như El nino. Hiện tượng La nina có thể xuất hiện ngay sau khi El nino suy yếu.

El nino và La nina là hiện tượng gì?

El nino và La nina là hiện tượng gì?

ENSO là gì?

ENSO là tên viết tắt của  El Nino Southern Oscillation, được sử dụng để chỉ 2 hiện tượng thời tiết bất thường El nino và La nina; có liên quan tới dao động của khí áp giữa 2 phía Đông Thái Bình Dương và Tây Thái Bình Dương – Đông Ấn Độ Dương ( được gọi là Dao động Nam) để dễ dàng phân biệt với dao động khí áp với Đại Tây Dương.

El nino và La nina là 2 giai đoạn đối ngược của El Nino-Southern Oscillation (ENSO)  trong chu kỳ. Nếu như El nino là giai đoạn ấm áp thì La nina là giai đoạn lạnh.

Hiện tượng El nino và La nina gây ra các biến động thời tiết nào?

Hiện tượng El nino và La nina gây ra các biến động bất thường trong hệ thống khí quyển, đại dương theo chu kỳ giữa các năm. Chu kỳ của hoạt động El nino từ 2-7 năm, có khi là trên 10 năm. Thời gian xuất hiện trung bình của hiện tượng này là 11 tháng, kéo dài nhất là 18 tháng (El nino 1982-1983). Còn đối với hiện tượng La nina thường bắt đầu từ tháng 3 đến tháng 6 hàng năm, ảnh hưởng mạnh nhất vào cuối năm cho tới tháng 2 năm sau.

Tựu chung, chu kỳ của La nina kéo dài hơn so với hiện tượng El nino, trung bình 1 lần xuất hiện của La nina là 14 tháng thậm chí là 24 tháng.

Hiện tượng La nina

Khi gió tín phong mạnh lên, áp lực gió lên trên bề mặt cũng sẽ tăng, hiện tượng nước trồi làm cho nhiệt độ của bề mặt biển phía Đông lạnh. Dòng chảy hướng Đông, do gió tín phong tạo nên sẽ đưa lượng nước ấm bề mặt dồn về phía Tây, làm cho lớp nêm nhiệt ở đây dày lên. Hoàn lưu Walker mạnh dần, nhiệt độ mặt biển cao sẽ hình thành dòng thăng ở phía Tây Thái Bình Dương và gây mưa cho khu vực này. Đối với khu vực phía Đông, nước trồi mạnh làm cho bề mặt biển lạnh đi nên ít mưa, lượng sinh vật phù du suy giảm, tạo ra hiện tượng La nina.

Sự chênh lệch khí áp Đông (cao) – Tây (thấp)  và nhiệt độ thấp (Đông) – cao (Tây) tại khu vực xích đạo Thái Bình Dương dẫn đến hiện tượng chuyển động ngược chiều của không khí tầng thấp trên cao. Cùng với đó là chuyển động giáng phía Đông và chuyển động thăng phía Tây tạo thành một hoàn lưu khép kín gọi chung là hoàn lưu Walker.

Hiện tượng La nina

Hiện tượng La nina

Hiện tượng El nino

Cũng chịu tác động trực tiếp của gió tín phong. Đây là loại gió thổi thường xuyên ở khu vực Cận Xích Đạo, thổi từ khu vực áp cao về khu vực áp thấp. Hoạt động của gió tín phong tác động lên bề mặt đại dương làm cho mực nước biển ở khu vực Tây Thái Bình Dương cao hơn phía đông từ 30-70cm. Khi gió tín phong (mậu dịch) suy yếu, lượng nước trồi suy giảm, dòng nước ấm từ Tây Thái Bình Dương sẽ nhanh chóng chảy về phía Đông làm cho khu vực này nóng lên bất thường.

Dưới nền nhiệt độ bề mặt biển cao, lượng ẩm lớn đã gây mưa cho khu vực phía Đông, tạo điều kiện cho sinh vật biển phát triển mạnh, nhiều tôm cá nhất là khu vực Peru Chile,…Sự dịch chuyển của lớp nước ấm trên bề mặt làm cho lớp nêm nhiệt ở bờ Tây mỏng đi, nhiệt độ lạnh dị thường làm cho khu vực Tây Thái Bình  Dương ít mưa.

Hậu quả của hiện tượng El Nino và La Nina 

Hiện tượng ENSO chính là hệ quả của sự tương tác biển – khí quyển, sự dịch chuyển qua lại của vùng biển ấm và vùng mưa trong hoàn lưu Walker. Chúng đều tác động trực tiếp đến điều kiện thời tiết, khí hậu ở các quốc gia bị ảnh hưởng trong đó có Việt Nam.

Với các quốc gia trong khu vực Tây Thái Bình Dương như: Việt Nam, Philippin, Malaysia, Indonesia,….vào thời kỳ El Nino thường xảy ra các hiện tượng thời tiết như hạn hán, nắng nóng kéo dài. Nguyên nhân là do vùng mưa trong hoàn lưu Walker dịch chuyển sang phía Đông của Thái Bình Dương. Ngược lại vào thời kỳ La Nina, khi vùng nước ấm và vùng mưa dịch chuyển sang phía Tây sẽ gây ra mưa lớn,  ngập lụt.

Sự dịch chuyển vùng nước ấm sẽ làm thay đổi tần suất các cơn bão ở khu vực trung tâm bão Đông và Tây Thái Bình Dương.

Vào thời kỳ El Nino, vùng biển phía Đông sẽ ấm lên dị thường, tạo điều kiện cho bão hình thành và phát triển. Trong khi đó ở khu vực Tây Thái Bình Dương số lượng cơn bão lại ít xuất hiện hơn. Các hiện tượng này sẽ xảy ra ngược lại với thời kỳ La Nina.

Hậu quả của hiện tượng El Nino và La Nina 

Hậu quả của hiện tượng El Nino và La Nina

 

Dự báo hiện tượng thời tiết Việt Nam

Căn cứ vào hoạt động của hiện tượng La nina và El nino, trung tâm khí tượng thủy văn ở Việt Nam đã nhận định xu hướng và dự báo tình hình thời tiết từ tháng 12/2020 đến tháng 4/2021. Cụ thể:

Hiện tượng ENSO

Nhiệt độ mặt nước biển sẽ tiếp tục lạnh đi và hiện tượng La Nina đã xuất hiện. Dự báo hiện tượng La Nina sẽ tiếp tục duy trì từ nay cho tới những tháng đầu năm 2021 tại Việt Nam.

Bão/Áp thấp nhiệt đới và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm

Dự báo số lượng các cơn bão và áp thấp nhiệt đới trên khu vực biển Đông có khả năng xuất hiện từ 04-06 cơn, trong đó có 02-04 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền của nước ta và tập trung nhiều ở khu vực Trung Bộ và phía Nam.

Tiếp tục đề phòng gió mạnh trên biển do tác động của không khí lạnh trên khu vực phía Bắc và giữa Biển Đông vào các tháng chính của mùa đông 2020-2021. Những tháng mùa khô tại khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ sẽ xuất hiện nhiệt đợt mưa trái mùa.

Về nhiệt độ

Tháng 12/2020 và tháng 3/2021 khu vực từ Thanh Hóa đến Thừa Thiên Huế sẽ có nhiệt độ thấp hơn từ 0.5-1.0 độ C. Từ tháng 1, 2 và 4/2021 nhiệt độ trên phạm vi cả nước sẽ xấp xỉ so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.

Các đợt rét đậm, rét hại của miền Bắc tập trung trong thời kỳ từ nửa cuối tháng 12/2020 đến tháng 02/2021, mỗi đợt có thể kéo dài từ 7-10 ngày và dài hơn ở các tỉnh vùng vùng núi phía Bắc. Cần đề phòng các hiện tượng băng giá, sương muối trong các tháng chính của mùa Đông.

Dự báo nền nhiệt độ dưới sự tác động của ENSO

Dự báo nền nhiệt độ dưới sự tác động của ENSO

Về lượng mưa

Đối với khu vực Bắc Bộ: Tháng 12/2020-02/2021, tổng lượng mưa phổ biến từ 10-30mm có nơi trên 40mm. Tháng 3-4/2021, tổng lượng mưa xấp xỉ so với  Trung bình nhiều năm.

Khu vực Trung Bộ: Tháng 01-04/2021 lương mưa xấp xỉ so với trung bình nhiều năm, riêng từ Phú Yên đến Bình Thuận tổng lượng mưa sẽ cao hơn từ 10-30% (tháng 1-2); khu vực từ Đà Nẵng đến Bình Thuận tổng lượng mưa từ 30-60mm cao hơn  trung bình của nhiều  nhiều năm (tháng 3).

Khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ: Tháng 01-3/2021 có khả năng xuất hiện mưa trái mùa, tổng lượng mưa phổ biến 20-50mm. Tháng 4/2021, tổng lượng mưa trung bình cao hơn từ 10-30%.

Về thủy văn

Khu vực Bắc Bộ:  Từ tháng 01-4/2021, nguồn nước trên các lưu vực sông ở mức xấp xỉ dưới trung bình nhiều năm, sông Thao và hạ lưu sông Lô thấp hơn so với trung bình nhiều năm từ 20-30%. Đối với hạ lưu sông Hồng thì lớn hơn 10-30%.

Khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên: Từ tháng 01-4/2021, dòng chảy trên các sông ở Trung Bộ và khu vực Tây Nguyên ở mức xấp xỉ và thấp hơn trung bình năm từ 10-40%, một số sông còn thấp hơn trên 40%.

Khu vực Nam Bộ: Tổng lượng dòng chảy các tháng đầu mùa khô năm 2020-2021 từ thượng nguồn sông Mê Kông về Đồng bằng sông Cửu Long sẽ có khả năng cao từ 10-15% so với 2019 và ở mức thấp hơn mức trung bình từ 15-30%.

Các tháng đầu mùa khô, mực nước đầu nguồn sông Cửu Long chịu tác động mạnh của thủy triều, xâm nhập mặn diễn ra nhanh chóng, ảnh hưởng tới hệ thống thủy văn. Chính quyền địa phương cần phải có các biện pháp chủ động phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn, chủ động cập nhật thông tin dự báo hàng ngày để tránh diễn biến tình hình khí tượng thủy văn trở nên phức tạp hơn.

Dự báo về thủy văn Việt Nam

Dự báo về thủy văn Việt Nam

Về hải văn

Ven biển miền Trung cần lưu ý các hiện tượng sóng to, gió lớn do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới gây sạt lở đê sông, đê biển. 

Từ tháng 11/2020 đến 3/2021, tại ven biển Nam Bộ sẽ xuất hiện các  đợt triều cường dự kiến vào các ngày 14-18/11/2020, 13-17/12/2020 và 13-16/01/2021. Do ảnh hưởng của triều cường, tại khu vực ven biển Đông Nam Bộ và TP. Hồ Chí Minh có khả năng bị ngập úng tại các vị trí trũng, thấp.

Mong các chia sẻ trên đây của muahangdambao.com, sẽ giúp bạn hiểu thêm về hiện tượng El nino và La nina. Nếu có thắc mắc nào cần được giải đáp, hãy liên hệ với chúng tôi, đội ngũ nhân viên tư vấn sẵn sàng hỗ trợ bạn.

Bài viết liên quan